آیا باید در گوش کردن به آهنگ ها و آواز ها تنها جنبه لذت را در نظر گرفت؟ یا باید به جنبه فنی توجه کرد؟ آیا در ردیفی که از قدما به ما رسیده می توان تصرفی کرد ؟ اصول و چهار چوب آوازی چیست ؟ حد و حدود این اصول را چه کسی تعیین می کند ؟ کدام استاد درست می گوید و کدام اجرا درست تر است ؟

سوال هایی که در این نوشته ها مطرح شده ، دغدغه فکری خیلی از دوستان است. من همانطور که در نظرات قبلی گفتم با تعریف 3 دیدگاه در موسیقی می توان خیلی از پاسخ ها را پیدا کرد : ( این تقسیم بندی بیشتر در مورد موسیقی اصیل ایرانی و آواز است )

1- شنونده محض 2- خواننده و آواز خوان 3- ردیف دان ، حافظ ردیف و مدرس آواز .

ببینید ما قبل از هر چیز باید بگوییم  و برای خود روشن کنیم که دارای کدام یک از این 3 دیدگاه هستیم و در چه جایگاهی قرار داریم ...

در این مقاله به بررسی یکی از بزرگترین و مهم ترین آواز های ایرانی ، یعنی آواز افشاری در مکتب اصفهان می پردازیم که دارای تفاوت هایی در اصول و اجرا با شیوه تهران است. تمام نکته ها و مطالب زیر برگرفته از صحبت های استاد کاظمی در زمان حیات خویش و نقل قول از شاگرد ایشان ، آقای حسین سرکوب است.
آواز افشاری ( با تونیک سل) : سل – لا ( لا کرن ) – سی بمل – دو – ر – می کرن – فا

افشاری (اگر از سل اجرا شود) دارای نت های فوق می باشد که درجه دوم آن یعنی لا، دارای 2 حالت است (که همان نت متغییر است) که در بعضی مواقع به جای لا، از لا کرن (برای بیان غم و اندوه بیشتر) استفاده می شود. مثلا اگر به نت درآمد افشاری دقت کنید، خواهید دید که در تحریر درآمد و در ابتدای شعر، از لا کرن و درمیانه شعر لا بکار استفاده شده است. البته زمانی که از بم به زیر می رویم، می توانیم از لا کرن استفاده کنیم ولی از زیر به بم باید از لا در اجرای آواز استفاده نمود ...

معرفی اساتید مکتب اصفهان - قسمت سوم

بسیاری از شما تا به حال اسم اساتیدی مثل سید رحیم و نایب اسدالله را شنیده اید که سید رحیم بنیانگذار آواز مکتب اصفهان و نایب اسدالله پایه گذار نی نوازی به شیوه ای بدیع و علمی در ایران بوده اند ، ولی اطلاعات کمی از زندگی ، آثار و فعالیت های هنری آن ها را در اختیار دارید. من سعی کردم با جستجو در منابع مختلف و سوال از اساتید ، اطلاعاتی از این دو گوهر گرانبهای موسیقی اصیل ایرانی بدست آورم تا شما نیز با آنها بیشتر آشنا شوید. سید رحیم و نایب اسدالله هر دو از شاگردان ابراهیم آقاباشی بودند که او در اصفهان می‌زیست. ریاست خواجگان دستگاه ظل‌السلطان را بر عهده داشت و به همین مناسبت به آقاباشی معروف بود او از اساتید معتبر و مسلم موسیقی عصر خود به‌شمار می‌رفت و در نواختن نی و خوانندگی شاگردانی را تربیت کرد ...

یکی از قدیمیترین سازهای موجود ، نی ایرانی معروف به نی هفت بند می باشد. صدای آسمانی و دل نواز نی ، یکی از دلایلی است که این ساز قدیمی را تا به امروز زنده نگه داشته است. بعد از دهه ۶۰ و تا اواسط دهه ۷۰ هجری شمسی که شاهد پیشرفت نوازندگی در نی و استفاده نی در بسیاری از آثار موسیقی بودیم ، متاسفانه بار دیگر نی ایرانی از موسیقی ایرانی فاصله گرفته و در آثار اخیر موسیقیدانان کشور ، کمتر صدایی از نی به گوش می رسد و نقش آن کم رنگ تر شده است. نی ، دارای محدودیت هایی در نوازندگی و اجرا می باشد و چون سازی است بسیار قدیمی و ساده ، دارای امکانات کمی برای صداسازی است. مثلا عدم وجود نت "سی" برای تکمیل یک گام در صدای بم. نوازندگان حرفه ای صدای نت سی را از سر نی خارج می کنند. برای توضیح بیشتر :

این گوشه به صورت آموزشی است و توضیحات استاد عباس کاظمی درباره جزییات گوشه ،  در میان آن شنیده می شود. این گوشه بعد از کسالت و سکته استاد کاظمی ضبط شده است و به علت مشکل تنفسی بابت مریضی ، آواز کمی سریع تر اجرا شده است.

ساقی نامه استاد عباس کاظمی - مکتب اصفهان - ردیف سید رحیم

ساقی نامه را نخستین بار ، فردوسی در شاهنامه ابداع کرده و وزن و گویش حماسی آن مورد اقبال نظامی و دیگر شاعران قرار گرفته است. ساقی نامه های فردوسی در میان شاهنامه ، منبع الهام نظامی ، برای سرودن ساقی نامه های خویش بوده است. وبه همین ترتیب دیگران نیز از نظامی راه جستند و ساقی نامه تبدیل به سبکی در شعر کلاسیک ایران شد.

آواز ها ، ردیف ها ، گوشه ها و نغمه های دستگاه های هفتگانه موسیقی ایران

 مکتب اصفهان ، روایت استاد عباس کاظمی

این اولین بار است که ، حدود ۴۰۰ گوشه اصیل آوازی مکتب اصفهان ، به صورت کامل در یک سایت اینترنتی قرار می گیرد. تمامی این گوشه ها ، بدون هیچ گونه تغییری در نام آنها و همچنین جایگاه آن ها در دستگاه ها و آواز های مختلف ، نوشته شده است. گوشه ها و نغمه هایی که عیناً از مرحوم سید رحیم ( متولد سال ۱۲۳۲ هجری خورشیدی ) ، بنیانگذار مکتب اصفهان ، سینه به سینه توسط شاگردان ایشان نقل شده است تا به دست استاد عباس کاظمی رسیده و روایت این گوشه ها ، با زحمات ۲۰ ساله استاد کاظمی ، در اختیار شاگردان ایشان و ما قرار گرفته است ...